Oost-Nederland werkt aan de technologie van morgen. Dat resulteert in innovaties die interessant zijn voor sectoren als transport &amp; logistiek en scheepvaart, maar ook voor defensie. Thales uit het Overijsselse Hengelo en Microflown AVISA uit het Gelderse Arnhem maken respectievelijk radarsystemen en akoestische vector sensoren om het laagruim te beveiligen. De vraag naar hun producten groeit enorm en om daarin te kunnen voorzien, werken ze ieder samen met krijgsmachten en andere bedrijven in Europa.&nbsp; Thales Nederland is onderdeel van een internationaal defensiebedrijf met circa 80.000 medewerkers wereldwijd en 3.000 in Nederland. De Nederlandse vestiging in Hengelo is gespecialiseerd in radarontwikkeling, systeemintegratie voor marineschepen, vuurleiding, voertuigcommunicatie en cybersecurity. ‘Civiele toepassingen zijn er ook, zoals site security en waterbeheer, maar onze core business in Nederland is defensietechnologie; ongeveer 80 procent van de omzet wordt gegenereerd via export naar meer dan 35 landen, voornamelijk marines’, vertelt Job van Harmelen, verantwoordelijk voor communicatie bij Thales. Microflown AVISA is een spin-off van de Universiteit Twente, waar begin jaren negentig&nbsp;Hans-Elias de Bree per toeval ontdekte dat de flow sensor waaraan hij werkte zo gevoelig was dat deze akoestische eigenschappen bleek te hebben en de zogenaamde&nbsp;luchtdeeltjessnelheid kon meten, de pendant van geluidsdruk. De afkorting AVISA zegt het al: Acoustic Vector sensors Increasing Situational Awareness.&nbsp;Akoestische sensoren zijn passief, dat wil zeggen, ze verraden hun eigen positie niet. Met zijn SKYSENTRY-software kan Microflown AVISA, op basis van zijn universele akoestische vector sensoren onder meer&nbsp;multicopters en SHAHED136 drones opsporen’, zegt Alex Koers, medeoprichter en directeur van Microflown. ‘Dit is in 2025 reeds aan 2 NAVO-landen verkocht. Er is ook een civiele tak, Microflown Technologies, van waaruit we voor de automotive- en luchtvaartindustrie werken.’<blockquote>‘Ongeveer 80 procent van de omzet wordt gegenereerd via export naar marines’ – Job van Harmelen</blockquote><h2> Stijgende orders en overheidsinvesteringen</h2>Door de geopolitieke spanningen in de wereld en Europa’s beleid om op eigen bodem te produceren ten behoeve van strategische autonomie, is de vraag naar de producten van beide bedrijven groot. Van Harmelen: ‘Het aantal orders groeit sterk, net als ons personeelsbestand. De Nederlandse overheid reserveert capaciteit door te investeren in de uitbreiding van onze test- en productieruimte, zoals die van de printplaatfabriek in Hengelo. Deze fabriek is uniek in Nederland. Dit soort duidelijke plannen en het commitment van de overheid hebben een positief effect op de hele keten; het geeft ook onze toeleveranciers de zekerheid om te investeren in hun capaciteitsuitbreiding. Dat zijn grotendeels mkb- en familiebedrijven in de metaal- en assemblage-industrie in Oost-Nederland, aangevuld met leveranciers uit Duitsland. Circa 95 procent van de leveranciers produceert zowel voor defensie als voor civiele markten.’ ‘Er zijn ook subsidieprogramma’s die een deel van de kosten dragen voor bedrijven zoals de onze.&nbsp;Microflown AVISA heeft eerder al eens een&nbsp;programma voor research en development met Nederlands Defensie gedraaid’, zegt Koers. ‘Daarbij ging het om het opsporen van met name artillerie. Rondom luchtverdediging gaan we graag met Defensie in gesprek; andere Europese landen zijn Nederland momenteel voor.’<figure class="image image_resized" style="width:78%;"><img src="https://cms.thinkeast.nl/uploads/Microflown_foto_f3befc1a98.jpg" alt="Microflown foto.jpg" srcset="https://cms.thinkeast.nl/uploads/thumbnail_Microflown_foto_f3befc1a98.jpg 245w, https://cms.thinkeast.nl/uploads/small_Microflown_foto_f3befc1a98.jpg 500w, https://cms.thinkeast.nl/uploads/medium_Microflown_foto_f3befc1a98.jpg 750w, https://cms.thinkeast.nl/uploads/large_Microflown_foto_f3befc1a98.jpg 1000w" sizes="100vw" width="1000"><figcaption>Microflown</figcaption></figure><h2> Samenwerking met krijgsmacht leidt tot kortere ontwikkelcyclus&nbsp;</h2>De afgelopen jaren is bij beide bedrijven iets substantieel veranderd in de ontwikkelfase van producten. Van Harmelen: ‘De huidige geopolitieke situatie vereist een snellere ontwikkelcyclus. Vandaar dat Thales nu experimenteert met nieuwe samenwerkingsvormen waarbij defensiepersoneel direct betrokken is bij de ontwikkeling en eisen geleidelijk worden aangescherpt.’Microflown AVISA pakt het op een vergelijkbare manier aan in samenwerking met de krijgsmacht van Letland. ‘Wij werken samen met de Letse overheid en de grootste fabrikant van militaire voertuigen in Europa,&nbsp;GDELS (General Dynamics European Land Systems). De voertuigen van GDELS moeten worden beschermd tegen de dreiging van multi-copters. Dat gebeurt met een mix van passieve sensoren op zo’n voertuig, waaronder onze akoestische vector sensoren’, zegt Koers. ‘Daarnaast is het Deense bedrijf My Defence betrokken met&nbsp;radio frequency (RF) finders en een fabrikant van elektro-optische camerasystemen uit Estland.’<blockquote>‘Wij werken samen met de Letse overheid en de grootste fabrikant van militaire voertuigen in Europa’ – Alex Koers</blockquote><h2> Samenwerking maakt productontwikkeling betaalbaar&nbsp;</h2>Behalve de eindgebruiker dragen ook andere bedrijven bij aan de technologische ontwikkelingen binnen beide bedrijven. Koers: ‘De bedrijven waarmee wij voor Letland samenwerken, zijn allemaal de beste binnen hun domein. Met hen wisselen we kennis en ervaringen uit. Over trends in de markt, wensen van klanten, gebruiksgemak, de toepassing van kunstmatige intelligentie - dat soort zaken.’Thales werkt samen met andere bedrijven en universiteiten voor lange termijn technologie-ontwikkeling: ‘In het Polaris-consortium, medegefinancierd door het Nationaal Groeifonds, werken we samen met Philips en NXP aan fundamentele sensortechnologie’, zegt Van Harmelen. ‘Technologieën die voor radar worden ontwikkeld, zoals geavanceerde koeling en radiofrequentietechnologie, vormen ook de basis voor medische scanners en andere civiele producten. Ieder bedrijf in het consortium benut de ontwikkelde inzichten voor zijn eigen markt, maar samenwerking is noodzakelijk, omdat de investeringen voor individuele bedrijven onbetaalbaar zijn.’&nbsp;Tekst: Mirjam van Huet, MCM tekst

Intelligente systemen voor een veilig en weerbaar Europa